Yeni bir humidor aldığınızda ilk iş kapağı açıp içine bir şeyler koymak olur. Anlaşılır bir istek. Ama kutuyu doğrudan kullanmaya başlamak, sonradan en çok şikâyet duyduğumuz durumların başında geliyor: "Higrometre bir türlü yükselmiyor", "Nem paketi iki haftada taş gibi oldu" gibi. Bunların neredeyse hepsi kurulum aşamasının atlanmasından kaynaklanıyor.
Aşağıda bir humidoru sıfırdan nasıl hazırlayacağınızı, mağazada müşterilerimize anlattığımız sırayla yazdık. Acele etmezseniz zor bir iş değil.
Neden Hazırlık Gerekiyor?
Humidorların büyük kısmının iç astarı İspanyol sediri (Spanish cedar) denen ağaçtan yapılır. Bu ahşap fabrikadan kuru çıkar. Kutuyu kapatıp içine nem kaynağı koyduğunuzda, ortamdaki nemi ilk önce ahşap emer. Yani bir süre boyunca nem paketiniz kutunun havasını değil, duvarlarını besler. Ahşap doygunluğa ulaşmadan içeriye konan her şey de bu kuru ortamdan payını alır.
Seasoning dediğimiz işlem, ahşabın kendi dengesine gelmesini sağlamaktan ibarettir. Bir kez doğru yapıldığında ahşap sonraki aylarda tampon gibi çalışır: Nem dışarıdan biraz düştüğünde geri verir, yükseldiğinde bir kısmını tutar.
Başlamadan Önce Elinizde Olması Gerekenler
Kurulumda fazla malzemeye ihtiyaç yok. Bir higrometre (dijital olması işinizi kolaylaştırır), seasoning için ya Boveda'nın bu iş için ürettiği yüksek nemli paketler ya da saf su ve temiz bir pamuklu bez, kalibrasyon için de bir tutam sofra tuzu ve kilitli bir poşet yeterli. Kurulum bittiğinde kullanacağınız nem seviyesinde Boveda paketlerini de önceden tedarik etmek iyi olur, çünkü seasoning bitince araya boşluk girmesin.
İlgili ürünler: humidor modelleri, higrometreler, Boveda nem paketleri
1. Adım: Higrometreyi Kalibre Edin
Bunu seasoning'den önce yapmanızı öneriyoruz, çünkü sonraki bütün kararları higrometreye bakarak vereceksiniz. Kutudan çıkan bir higrometrenin birkaç puan sapması sık rastlanan bir durum, özellikle analog modellerde bu fark daha da açılabiliyor.
Tuz Testi
En pratik yöntem tuz testi. Bir şişe kapağına bir miktar sofra tuzu koyun, birkaç damla su ekleyip ıslak kum kıvamına getirin. Çamur olmasın, tuz tamamen erimesin. Kapağı ve higrometreyi birlikte kilitli bir poşete koyun, havasını çok sıkmadan kapatın ve oda sıcaklığı sabit bir yerde bırakın.
Tuz ile su bu şekilde kapalı bir ortamda kaldığında hava yaklaşık %75 bağıl neme oturur. Birkaç saat sonra, tercihen yarım gün kadar bekledikten sonra poşeti açmadan higrometreyi okuyun. Göstergede %75 yazıyorsa cihazınız doğru ölçüyor. %72 görüyorsanız cihaz 3 puan düşük okuyor demektir; humidorda gördüğünüz değere 3 ekleyerek düşünürsünüz.
Bazı dijital higrometrelerde ayar düğmesi, analoglarda ise arkada küçük bir ayar vidası bulunur. Varsa düzeltin, yoksa farkı bir kâğıda yazıp kutunun içine yapıştırın. Biz ikincisini de gayet makul buluyoruz.
Tuz testini yılda bir iki kez tekrarlamak iyi bir alışkanlık. Boveda'nın higrometre kalibrasyonu için ayrıca hazır bir kiti de var; tuzla uğraşmak istemeyenler için daha temiz bir seçenek.
2. Adım: Seasoning, Yani Ahşabı Nemlendirme
İki yol var. İkisi de iş görür, ama biri daha az risklidir.
Boveda Seasoning Paketiyle
Boveda, humidor hazırlığı için normal kullanım seviyelerinden daha yüksek nemde paketler üretiyor. Kutunun büyüklüğüne göre yeterli sayıda paketi ambalajından çıkarıp humidorun içine koyuyorsunuz, kapağı kapatıyorsunuz ve bekliyorsunuz. Boveda bu süre için yaklaşık iki hafta öneriyor. Bu sürede kutuyu mümkün olduğunca açmayın. Her açışta içerideki nemli hava dışarı çıkar ve süreç uzar.
Bu yöntemin güzelliği, aşırıya kaçma ihtimalinin olmaması. Paket nemi kendisi dengeler; ahşap ıslanmaz, şişmez, kapak sıkışmaz.
Saf Su ve Bezle
Klasik yöntem budur. Temiz bir bezi saf suyla (çeşme suyu değil, içindeki mineraller ahşapta iz bırakabilir) hafifçe nemlendirin, iyice sıkın ve iç yüzeyleri bir kez silin. Amaç yüzeyi nemlendirmek, ıslatmak değil. Sonra içine nemli bir sünger ya da su dolu küçük bir kap koyup kapağı kapatın, birkaç gün içinde higrometrenin yükselmesini izleyin.
Bu yöntemde en sık yapılan hata fazla su kullanmak. Ahşap aşırı ıslanırsa yüzeyde lekeler, kapakta oturma sorunu, uzun vadede küf görülebiliyor. Tereddüt ediyorsanız Boveda yolunu tercih edin.
3. Adım: Seasoning Bitti mi, Nasıl Anlaşılır?
Higrometreye bakmak tek başına yetmez. Kutu kapalıyken değerin yüksek görünmesi, ahşabın doyduğu anlamına gelmeyebilir; bazen sadece havanın nemlendiğini gösterir. İyi bir kontrol şudur: Seasoning paketlerini çıkarın, kullanacağınız seviyedeki normal Boveda'yı koyun ve iki üç gün izleyin. Değer hızla düşüyorsa ahşap hâlâ susuz demektir, birkaç gün daha seasoning gerekir. Değer hedef seviyeye yakın sabit kalıyorsa kutunuz hazır.
İç yüzeye elinizi sürdüğünüzde ahşabın hafif serin ve nemli hissettirmesi de iyi bir işarettir, ama ıslak olmamalı.
4. Adım: Günlük Kullanım İçin Nemi Ayarlayın
Seasoning tamamlandıktan sonra kutunun içine hangi seviyede Boveda koyacağınız size ve saklanan ürünün üretici önerilerine kalmış. Mağazada en çok %65 ve %69 soruluyor. Seviyeler arasındaki farkı ayrı bir yazıda detaylı anlattık.
Paket sayısı için genel kural kutunun kapasitesine göre gider. Boveda'nın 60 gramlık büyük paketleri için üreticinin yaygın önerisi, yaklaşık her 25 adet kapasiteye bir paket. Kutunuzun conta kalitesi zayıfsa ya da sık açıyorsanız bir paket fazlası koymak zarar vermez; Boveda iki yönlü çalıştığı için fazla paket nemi yükseltmez, sadece daha uzun dayanır.
Türkiye'de Mevsim Farkı ve Kalorifer Etkisi
Bu kısım bizim müşterilerimize özellikle anlattığımız bir konu. Aynı humidor İstanbul'da, İzmir'de ve Ankara'da çok farklı davranır.
Kıyı şehirlerinde yaz aylarında oda nemi zaten yüksek. Bu dönemde Boveda paketleri yavaş tükenir, hatta bazı kutularda nemin hedefin biraz üstüne çıktığını görebilirsiniz. Burada sorun genelde nemden çok sıcaklıktır. Humidoru güneş alan cam kenarından, klima dış ünitesinin önündeki duvardan, mutfaktan uzak tutun.
Kış geldiğinde tablo tersine döner. Kaloriferler ya da kombi petekleri çalışmaya başladığında evdeki nem belirgin biçimde düşer. İç Anadolu'da ve doğalgazla ısınan apartman dairelerinde bu fark daha da sert hissedilir. Müşterilerimizden kasım aralık aylarında "paket birden tükendi" sorusunu sık duyuyoruz. Humidorunuzu peteğin üstüne ya da yanına koymayın, kış aylarında paketleri daha sık kontrol edin.
Kurulumdan Sonra Dikkat Edilecekler
Yeni humidorlarda ilk birkaç ay nem biraz dalgalanabilir. Ahşap kendini oturttukça bu oynama azalır. Higrometreyi haftada bir iki kez kontrol etmek bu dönemde yeterli.
Boveda paketlerini elinizle yoklayın. Yumuşak ve esnek olduğu sürece çalışıyor demektir. Sertleşip içi kristalleşmiş gibi hissettirmeye başladığında görevini tamamlamıştır ve değişmesi gerekir. Paketi kesinlikle delmeyin ya da suyla canlandırmaya çalışmayın.
Kapağın contasını da kontrol edin. Basit bir yöntem: Kapağın arasına bir kâğıt sıkıştırıp kapatın ve çekin. Kâğıt hiç direnç göstermeden çıkıyorsa conta tam oturmuyor olabilir. Bu durum nem kaybının en sık gözden kaçan sebeplerinden biri.
İçerik yerleştirirken kutuyu tıka basa doldurmayın; hava sirkülasyonu için biraz boşluk bırakmak dengeyi korur.
İlgili ürünler: puro kılıfları, elektronik puro dolapları
Sıkça Sorulan Sorular
Seasoning yapmadan humidor kullanılır mı?
Kullanılır ama önerilmez. Kuru ahşap ilk haftalarda nem paketinin büyük kısmını tüketir ve iç ortam hedef değere ulaşamaz. Kısa yoldan gitmek isterseniz bile en azından birkaç gün Boveda seasoning paketiyle bekletin.
Higrometrem tuz testinde 5 puan sapıyor, bozuk mu?
Bozuk olması şart değil. Özellikle analog higrometrelerde bu kadar sapma görülebiliyor. Ayar imkânı varsa düzeltin, yoksa farkı not edip okuduğunuz değeri buna göre yorumlayın. Sapma her testte değişiyorsa o zaman cihazı yenilemek daha doğru olur.
Akrilik ya da cam humidorlarda da seasoning gerekir mi?
Ahşap içermeyen kutularda emici yüzey olmadığı için klasik seasoning'e gerek kalmaz. Ama içinde sedir raf veya bölme varsa o parçaların da nemlenmesi gerekir.
Boveda'yı humidorun neresine koymalıyım?
Üreticinin önerisi paketin içerikle doğrudan temas edebileceği yönünde, ancak hava akışının olduğu bir noktaya koymak dengeyi hızlandırır. Birçok humidorda bunun için kapak içinde ya da bölme kenarında tutucu bulunur.
Humidorumu ne kadar sıklıkla açmalıyım?
Gerektiği kadar. Kısa açılışlar sorun yaratmaz, ama kapağı uzun süre açık bırakmak özellikle kış aylarında nemin hızla düşmesine yol açar.